Κεφαλαιοποίηση αφορολόγητων αποθεματικών αναπτυξιακών νόμων από Α.Ε. & Ε.Π.Ε.

Toυ Χρήστου Κόδου - Tax Consultant της Grant Thornton

Η ύπαρξη υψηλούμετοχικού κεφαλαίου για τις Α.Ε. και εταιρικού κεφαλαίου για τις Ε.Π.Ε.είναι σημαντική, καθώς αποτελεί αφενός την ελάχιστη εξασφάλιση για τουςσυναλλασσόμενους με τον επιχειρηματικό φορέα (προμηθευτές, δανειστές,δημόσιο κ.τ.λ.) και αφετέρου βελτιώνει τη δανειοληπτική ικανότητα τωνεπιχειρήσεων. Μεταξύ άλλων, εναλλακτικός τρόπος αύξησης του (μετοχικούή εταιρικού) κεφαλαίου αποτελεί η κεφαλαιοποίηση αφορολόγητωναποθεματικών.

Σύμφωναμε το άρθρο 106§4 Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος (Κ.Φ.Ε. - Ν. 2238/1994)όταν λαμβάνει χώρα κεφαλαιοποίηση αφορολόγητων αποθεματικών από Α.Ε.ή/και Ε.Π.Ε., ανεξάρτητα του χρόνου σχηματισμού τους, φορολογούνταικατά το χρόνο της κεφαλαιοποίησης με βάση τις γενικές διατάξεις (25%)στο όνομα του νομικού προσώπου, μετά την αναγωγή αυτών σε μικτό ποσό μετην προσθήκη του αναλογούντος φόρου. Σημειώνεται ότι τα αφορολόγητααποθεματικά φορολογούνται αυτοτελώς χωρίς να συναθροίζονται με τοαποτέλεσμα του ισολογισμού και ως προς αυτό υποβάλλεται χωριστή δήλωση(Φ-01.017) μέσα στο πρώτο δεκαπενθήμερο του επόμενου μήνα από το μήναπου λαμβάνεται η απόφαση από το αρμόδιο όργανο (διοικητικό συμβούλιο ήγενική συνέλευση) για κεφαλαιοποίηση των αποθεματικών. Με την καταβολήτου φόρου, ο οποίος αποδίδεται σε τρεις ίσες μηνιαίες δόσεις, (η πρώτημε την ταυτόχρονη υποβολή της δήλωσης και οι άλλες δύο την τελευταίαεργάσιμη ημέρα των δύο επόμενων μηνών από την υποβολή της δήλωσης),επέρχεται εξάντληση της φορολογικής υποχρέωσης.

Κατ'εξαίρεση ο φορολογικός νόμος παρέχει τις παρακάτω δυνατότητες γιακεφαλαιοποίηση αφορολόγητων αποθεματικών με μειωμένο συντελεστή:

α) σε Α.Ε. με μετοχές εισηγμένες στο Χ.Α.Α.

Σύμφωναμε το άρθρο 101 του Ν.1892/1990, ανώνυμες εταιρείες, των οποίων οιμετοχές είναι οι εισηγμένες στο Χρηματιστήριο, μπορούν νακεφαλαιοποιήσουν, ολικώς ή μερικώς, τα αφορολόγητα αποθεματικά διαφόρωναναπτυξιακών νόμων, με εξαίρεση τα αποθεματικά του άρθρου 18 του α.ν.942/1949 και το αποθεματικό της παραγράφου 4 του άρθρου 10 του α.ν.148/1967 (νυν άρθρο 38 Ν.2238/1994), καθώς πρόκειται για αφορολόγητααποθεματικά ειδικού προορισμού.

Τααποθεματικά που κεφαλαιοποιούνται φορολογούνται με συντελεστή πέντετοις εκατό (5%), χωρίς καμιά άλλη επιβάρυνση ή πρόσθετη προϋπόθεση. Μετην καταβολή του φόρου εξαντλείται κάθε φορολογική υποχρέωση από τοφόρο εισοδήματος της εταιρείας και των μετόχων της για τα αποθεματικάπου κεφαλαιοποιήθηκαν. Σημειώνεται ότι ο φόρος βαρύνει την εταιρεία καιδεν εκπίπτεται από τα ακαθάριστα έσοδά της κατά τον υπολογισμό τωνφορολογητέων κερδών, καθώς πρόκειται για φόρο εισοδήματος.

β) σε Α.Ε. με μη εισηγμένες μετοχές και σε Ε.Π.Ε.

Σύμφωναμε το άρθρο 13 του Ν.1473/1984 οι ανώνυμες εταιρείες, των οποίων οιμετοχές δεν είναι εισηγημένες στο Χρηματιστήριο, καθώς και οι εταιρείεςπεριορισμένης ευθύνης, μπορούν να κεφαλαιοποιήσουν ολικά ή μερικά, τααφορολόγητα αποθεματικά διαφόρων αναπτυξιακών νόμων, με εξαίρεση τοαποθεματικό του άρθρου 18 του Α.Ν. 942/1949 και το αποθεματικό τηςπαραγράφου 4 του άρθρου 10 του Α.Ν. 148/1967 (νυν άρθρο 38Ν.2238/1994). Ο νόμος θέτει ως προϋπόθεση ότι κατά τη διαχειριστικήχρήση στην οποία θα συντελεστεί η κεφαλαιοποίηση θα αυξηθεί το(μετοχικό ή εταιρικό) κεφάλαιο, κατά το ίδιο ποσό, σε μετρητά από τουςπαλαιούς ή νέους μετόχους ή εταίρους. Στην περίπτωση αυτή πρέπει ναεκδοθούν νέες μετοχές ή εταιρικά μερίδια, για τους δικαιούχους μετόχουςή εταίρους.

Τααποθεματικά που κεφαλαιοποιούνται φορολογούνται με συντελεστή δέκα τοιςεκατό (10%), χωρίς καμιά άλλη επιβάρυνση. Με την καταβολή του φόρου πουεξαντλείται κάθε φορολογική υποχρέωση από το φόρο εισοδήματος τηςεταιρείας, των μετόχων ή εταίρων της για τα αποθεματικά πουκεφαλαιοποιήθηκαν. Ο φόρος αυτός δεν εκπίπτει από τα ακαθάριστα έσοδατης εταιρείας κατά τον υπολογισμό των φορολογητέων κερδών καθώςαποτελεί φόρο εισοδήματος, ούτε συμψηφίζεται με το φόρο εισοδήματος πουοφείλεται από την εταιρεία ή τους μετόχους ή εταίρους της.

Τονίζουμεότι και για τις δύο παραπάνω περιπτώσεις κεφαλαιοποίησης αφορολόγητωναποθεματικών υφίσταται χρονικός περιορισμός δεκαετίας. Ειδικότερα,ορίζεται ότι σε περίπτωση που πριν από την πάροδο δέκα (10) ετών απότην κεφαλαιοποίηση των αποθεματικών η εταιρία διαλυθεί ή μειωθεί τοκεφάλαιο της με σκοπό την επιστροφή των αποθεματικών στους μετόχους ήεταίρους, τα κεφαλαιοποιηθέντα αποθεματικά δεν λογίζονται φορολογικώςως μετοχικό κεφάλαιο που έχει καταβληθεί και φορολογούνται με τιςδιατάξεις που ισχύουν κάθε φορά για τη φορολογία εισοδήματος κατά τοχρόνο της διάλυσης ή μείωσης του κεφαλαίου, μετά την αφαίρεση του φόρουπου καταβλήθηκε σύμφωνα με τα παραπάνω (5% ή 10% κατά περίπτωση). Οπεριορισμός δεν εφαρμόζεται σε περίπτωση διάλυσης της εταιρείας μεσκοπό συγχώνευσής της με άλλη επιχείρηση και ίδρυση νέας ανώνυμηςεταιρείας ή σε περίπτωση διάλυσης της εταιρείας με σκοπό συγχώνευσήςτης με άλλη επιχείρηση και ίδρυση νέας ανώνυμης εταιρείας ή σεπερίπτωση εξαγοράς ή απορρόφησής της από άλλη ανώνυμη εταιρεία.